Mija pierwszy rok obecności sześciolatków w polskich szkołach. MEN wciąż zachwala swój pomysł i kategorycznie twierdzi, że sześciolatki, które poszły do pierwszej klasy, radzą sobie z opanowaniem programu, a wszelkie obawy rodziców i pedagogów okazały się bezpodstawne; radząc jednocześnie, by rodzice nie słuchali straszenia, tylko osobiście udali się do szkoły i ocenili, czy warto tam posłać dziecko. Tymczasem widać dziś bardzo wyraźnie - co przecież dla samych rodziców i nauczycieli było oczywiste u początku reformy - że znakomita część maluchów w tym wieku jest nie tylko emocjonalnie niewystarczająco przygotowana do nauki w szkole. Tylko znikoma część rodziców w roku szkolnym 2009/2010 zdecydowała się na posłanie sześciolatków do klas pierwszych.

Dzieci często są bierne, mają trudności z wykonywaniem podstawowych czynności osobistych, najczęściej wychowane przed telewizorem i komputerem, nie zawsze są dojrzałe społecznie. Pojawia się silny stres u dziecka, które musi realizować jednocześnie podstawę programową. W takich sytuacjach niewiele pomoże również diagnoza psychologiczno – pedagogiczna w poradni, czy posłać dziecko do kolejnej klasy, ponieważ i tak można oczekiwać, że u dziecka nawarstwiać się będą problemy szkolne; dziecko będzie reagować nerwicą, a w końcu i tak powtarzać trzeba będzie klasę. Problemem wciąż pozostaje również dla samorządów i szkół właściwe przygotowanie pomieszczeń szkolnych dla najmłodszych pierwszoklasistów.

Jeszcze bardziej niepokojąco wygląda sytuacja obecnych pięciolatków w szkolnych i przedszkolnych oddziałach zerowych. Tu jednak rodzice i nauczyciel wykazują zdecydowanie większą mądrość i dojrzałość niż programiści MEN i podobnie jak w roku ubiegłym w zdecydowanej większości nie zamierzają posłać sześciolatków do pierwszych klas. Dociera do naszego Towarzystwa coraz więcej pełnych niepokoju pytań rodziców o obronę dzieci przed narzucanym ideologicznie przedwczesnym posyłaniem dzieci pięcioletnich do szkół. Jak na dłoni widać, że rodzice i nauczyciele są przeciwni wciąż forsowanej przez MEN reformie – „sześciolatki do szkoły”, która realizowana jest, bez odpowiedniego zaopatrzenia samorządów w środki finansowe umożliwiające realizację tak założonego projektu. Pokażę to na przykładzie sztandarowego projektu MEN upowszechniania wychowania przedszkolnego, a jednocześnie nieliczenia się Ministerstwa z opiniami większości środowisk oświatowych, a szczególnie rodziców i samorządów.

Upowszechniane przez Rząd RP i Panią minister Hall wychowanie przedszkolne, nakłada - jak wiemy - na samorządy ogromne koszty budowy i utrzymania nowych i już istniejących przedszkoli, bez zaangażowania środków bezpośrednio z budżetu państwa, ponieważ do dziś nie ustanowiono żadnego realnego mechanizmu finansowania tego zadania. Spójrzmy bardzo krótko na ten problem z perspektywy samorządów na obszarach wiejskich i małych miast, gdzie w chwili obecnej - patrząc na cały kraj- jedynie 37,5% dzieci w wieku od 3 do 5 lat objętych jest wychowaniem przedszkolnym; przy wskaźniku 75,9% w miastach, co w skali kraju daje średnią 59,7%. Mazowsze w tym względzie nie odbiega znacząco od średnich krajowych, ponieważ dla wsi wskaźnik udziału dzieci przedszkolnych wynosi 37,2% natomiast dla miasta równy jest 81,6%. Ale już w województwie warmińsko - mazurskim czy podlaskim, tylko ok. 21% dzieci w wieku 3-5 lat objętych jest wychowaniem przedszkolnym. Jakby nie patrzeć, dysproporcja między udziałem dzieci w wychowaniu przedszkolnym z miasta i ze wsi jest ogromna i wynosi w skali kraju jak 2:1. A, niestety, należy również przypuszczać, że dysproporcja ta zacznie się jeszcze pogłębiać, ponieważ nic nie jest w stanie zapewnić równości szans edukacyjnych, jak sprawiedliwy mechanizm finansowania tego zadania z budżetu państwa, którego obecnie brak. Przykładem niech będą tzw. alternatywne formy wychowania przedszkolnego, jakimi miały być w planach MEN małe punkty przedszkolne i zespoły przedszkolne, które korzystając ze środków unijnych, miały wypełnić deficyt miejsc przedszkolnych i stać się alternatywą na wsiach i w małych miasteczkach, dla kosztownych przedszkoli samorządowych. Okazało się jednak, że po dwóch latach funkcjonowania tego programu, powstało ledwie o 14 tysięcy więcej miejsc (na 993 tys. wszystkich) w skali całego kraju, tj. 0,014%.

Po prostu program okazał się całkowitą porażką planów rządowych, bo jak inaczej ocenić to, że dla przykładu: w całym województwie podlaskim powstało tylko 2 nowe punkty przedszkolne, na Podkarpaciu - 38, a w lubuskim tylko - 12. Co więcej należy powiedzieć, że w tym czasie Rząd RP nawet w najmniejszym stopniu nie starał się zapewnić mechanizmów finansowych z funduszy unijnych dla tworzenia nowych przedszkoli publicznych, a wręcz piętrzono przeszkody, aby samorządy nie dostały ani złotówki na tworzenie własnej bazy przedszkolnej. I jeszcze jedna statystyka, pokazująca całkowite niepowodzenie planów MEN: od 2008 roku w POLSCE powstało 591 zespołów i punktów przedszkolnych, natomiast samych przedszkoli tylko 462.

Dziś Rząd RP i Premier D. Tusk mówi o kolejnym „Planie rozwoju i konsolidacji finansów 2010-2011”, w którym zakłada, że do roku 2020, chce, aby 90% dzieci uczęszczało do przedszkoli, ale nie wskazuje w żadnym stopniu na mechanizmy finansowe, który mają doprowadzić do tego standardu. Subwencja oświatowa dla przedszkoli umożliwiłaby samorządom przeniesienie dużej części obecnych kosztów utrzymania przedszkoli na działania inwestycyjne, tj. tworzenia nowych placówek, przy jednoczesnym podjęciu prace legislacyjnych, zmierzających do stworzenia programu rządowego budowy przedszkoli, finansowanych z budżetu państwa, wzorem „orlików”, np.: 80% budżet państwa połączony ze środkami unijnymi – 20 % samorządy. Na marginesie warto zauważyć, że i tak już dziś samorządy w swoich budżetach przeznaczają nawet do 60% swoich wydatków na zadania oświatowe, otrzymując znacznie mniej z budżetu państwa, a więc de facto dokładają znakomitą część z dochodów własnych.

Nie można się zgodzić z opiniami Rządu RP i MEN, że cała subwencja wystarcza na pokrycie realizacji podstawowego zakresu zadań edukacyjnych, bo tak naprawdę nikt nie określił czym owe podstawowe zadania są. Jeżeli rozumiemy przez nie dydaktykę, pojętą w ten sposób, że w trakcie 3-4 godzin w szkole - bo na tyle wystarcza pieniędzy - uczeń otrzymał wiedzę i idzie do domu, to wtedy na to subwencji wystarczy. Ale tylko na to! Szkoła pełni jeszcze oprócz tego wiele innych zadań i funkcji. Zawsze można liczyć, że na nie gmina sama dołoży.

Po pierwsze konieczna jest konsolidacja samorządów, nauczycieli i rodziców w upominaniu się o swoje prawa wobec twórców reform i samego budżetu państwa. Po drugie warto i trzeba popierać w samorządach inicjatywy środowiskowe, pozarządowe - myślę również o poparciu dla Naszego Towarzystwa Nauczycieli Szkół Polskich – których zadaniem jest budowanie całkiem innej mentalności i wizji budowy zmiany i naprawy państwa, mechanizmami oddolnymi, wynikającymi m.in. z doświadczeń i mądrości jednostkowej ludzi i grup społecznych, czy samorządów terytorialnych. Dopiero z nich wynikać musi program zmian i naprawy Polski, przy równomiernym, sprawiedliwym i solidarnym podziale kosztów.

Wracając do przyczyn niepowodzenia obecnej reformy - w tym szczególnie obecności sześciolatków w pierwszych klasach, to jedną z nich jest niewątpliwie brak dostatecznej i równomiernej sieć przedszkoli, przygotowujących te dzieci do obowiązków szkolnych, za co winę ponosi obecna administracja rządowa.

Jednoznacznie trzeba sobie powiedzieć; Rząd RP i MEN muszą zacząć słuchać głosu rodziców, nauczycieli i samorządów, jeżeli chcą zmieniać polską oświatę, a nie iść wbrew im, podobnie jak z cała reformą programową oświaty oraz inną ustawą - „przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie”.