Nauczanie jest Sztuką. Dodajmy – Sztuką niełatwą. Być może dlatego, że właśnie jej istotą jest czynienie łatwym tego, co trudne. Nie odwrotnie! Niestety, zdarzają się jeszcze tacy nauczyciele, którzy nauczając, utrudniają osiągnięcie wiedzy. Łatwe zadania rozwiązują w klasie, trudne zostawiają uczniom do rozwiązania w domu. Każą napisać, a sami nie bardzo wiedzą, czego oczekują w wypracowaniu. Eksperyment omawiają, zamiast pokazać i dać szansę doświadczenia zjawiska uczniowi. A przecież można pokazać dwa trzy łatwe przykłady, a gdy podopieczni zrozumieją, przejść do zadań trudniejszych, by do domu nakazać rozwiązanie kilku rzeczy niezbyt trudnych lub o różnym stopniu trudności. Można samemu napisać modelowe wypracowanie i pokazać uczniom, co jest istotą dobrego pisania. Z doświadczenia ma wynikać esencja zjawiska. Na lekcji języka obcego powinniśmy uczyć się mówić, pisać i rozumieć, a nie bezmyślnie rozwiązywać jakieś schematyczne testy.

Sztuka nauczania wymaga odpowiedzialności. I to ogromnej. To, że nie wiedzą o tym bezmyślni internauci wypisujący bzdury o pracy nauczyciela, a czasem równie bezmyślni dziennikarze, nie zwalnia samych nauczycieli z konieczności uświadomienia sobie moralnych powinności zawodu. Sam nadzór pedagogiczny czy obawa przed interwencją rodziców czy wstyd przed blamażem wobec uczniów – choć są strażnikami jakości naszej pracy – nie wyczerpują problemu solidności nauczycielskiej pracy. Odpowiedzialność nauczyciela ma być imperatywem wewnętrznym (to kwestia uświadomienia sobie teleologii zawodu), bo ma daleki i nie bardzo widoczny z bliska horyzont czasowy, dlatego, że jego praca jest budowaniem fundamentu intelektualnego i moralnego kolejnego pokolenia, a nawet wielu pokoleń, gdyż to co otrzymają w szkole uczniowie poniosą dalej w przyszłość.

Nauczyciel jest osobą publiczną, więc jest w jakimś sensie wzorem dla innych. I dlatego powinien być osobą z porządnym wykształceniem, intelektualnie samodzielną, mającą zmysł krytyczny, odważną i moralnie uczciwą. To powinien być standard profesjonalności w naszym zawodzie. Standard, że tak się wyrażę, niematerialny. Ale jakże on się ma do sfery uposażenia, które sprawia, że do zawodu nie zawsze chcą iść tacy, którzy mogliby oczekiwaniom etosu zawodowego sprostać? Wobec tego, że zdolni i kreatywni często nie decydują się na zawód nauczycielski, system edukacyjny „zasysa” także sporo ludzi miernych i nienadających się z różnych powodów do nauczania i wychowywania dzieci i młodzieży. Czy zatem żądania nauczycieli, by władze potraktowały ten zawód pod względem finansowym należycie, jest wyrazem nieuzasadnionego branżowego egoizmu, czy też może jest świadectwem poszanowania nauczycieli dla swojej służby społeczeństwu i wskazówką racjonalnego rozwiązania problemu selekcji kandydatów do tej pracy?

Nie sprzyja dobremu wychowaniu i kształceniu także coraz bardziej, nie zawaham się użyć tego stwierdzenia, beznadziejna polityka władz oświatowych, które nowoczesność i postęp widzą w sposób linearny, to jest uznają, że jak coś jest nowe, to jest z gruntu lepsze. Stąd majstrowanie przy kanonie lektur, w programach przedmiotowych, w systemie oceniania i klasyfikowania uczniów, w zasadach oceny nauczyciela i w jego prawnym statusie. Jako że praca pedagoga polega także na umiejętności zadawania pytań, może należałoby zapytać decydentów o kilka spraw. Na przykład o to, czy nie warto zachować tego, co dobre i sprawdzone w edukacji, a nawet wrócić do zarzuconych już, a dobrych rozwiązań wcześniejszych?

Czy obietnice jakościowego wzrostu uposażenia nauczycieli zostaną zrealizowane tak, by do zawodu trafiali młodzi ludzie naprawdę chcący uczyć, a ci, którzy trafili świadomie, nie rejterowali po dwóch, trzech latach pracy?

Czy szkoła polska musi być miejscem mniej lub bardziej zawoalowanej postmodernistycznej i neoliberalno-lewackiej indoktrynacji utrudniającej skutecznie rzetelne i prawdziwe wychowanie oraz edukację?

Czy system egzaminów zewnętrznych zostanie w końcu poddany jakiejś szerszej i rzetelnej konsultacji i weryfikacji?

Czy wreszcie my sami nadal będziemy pozwalali się traktować jak elementy, które można dowolnie programować, jako narzędzia w procesie kształtowania „nowego człowieka”?