Bezpośredni związek jakości wykształcenia z jakością egzystencji narodu i państwa jest chyba dla wszystkich oczywisty i mądrość stwierdzenia Jana Zamoyskiego sprzed wieków powszechnie jest akceptowana. Właściwym będzie jednak przypomnienie, że pierwszym, który tę zależność zgrabnie ujął był starożytny retor, uczeń Sokratesa Isokrates, który mawiał: „Jakie wychowanie młodzieży, taki los państwa”. Takie postawienie sprawy skłania, by o oświacie mówić z powagą oraz by koniecznie uwzględnić aspekt polityczny. Jako nauczycielowi z dwudziestoletnim stażem na powagę łatwo mi jest się zebrać, bowiem praktyka szkolna dostarcza wiele powodów do lęku o przyszłość naszego kraju.

Czy czytaliście Państwo „Rok 1984” George’a Orwella? Z całą pewnością tak. Z tego choćby tylko powodu, że w wyniku ostatnich zmian w wykazie szkolnych lektur ta właśnie książka zastąpiła „Folwark zwierzęcy”. Dziwna futurystyczna wizja, prawda? Czy jednak tak daleka od naszej, bliskiej nam rzeczywistości ? Niech każdy sprawdzi to tak jak chce, a zapewne też jak umie i jak to czuje. Jeśli jednak nie chcecie pozostawać Orwellowskimi prolami, nauczycielami-prolami, z zaspokojonymi tylko podstawowymi potrzebami życiowymi przez wszechogarniające państwo, mającymi tylko posłusznie oraz mozolnie pracować i „się słuchać” władzy, pasywnymi, nie buntującymi się, ale też niezbyt uświadomionymi i skłonnymi do ryzyka. Stanowiącymi wprawdzie większość oświatowej społeczności, ale obawiającymi się, tak jak w książce, życiowej „ewaporacji”, co objawiało się nie tylko unicestwieniem, ale też wymazaniem z historii. Jeśli nie chcecie, no to posłuchajcie.

O inżynierach kosmopolitach

Nowa reforma edukacyjna wkroczyła już do podstawówek i gimnazjów. Za dwa lata obejmie licea. Zmieniono podstawy programowe w tym też z historii. Słowo „reforma” ma oznaczać ulepszenie, usprawnienie czegoś. Odnoszę jednak wrażenie, że w tym przypadku efekt (jak to w przypadku reformy widoczny z dużej perspektywy czasu) będzie odwrotny od oczekiwanego. Jaki cel przyświecał twórcom zmiany podstawy programowej z historii? Naturalnie polepszenie efektywności nauczania. Zdecydowano się na zakrojenie tematyki edukacji historycznej w gimnazjach do 1918r. Z zakresu historii powszechnej to „I wojna światowa i jej skutki” z historii Polski „ Sprawa polska w I wojnie światowej” Dlaczego przerwano edukację dotyczącą historii Polski na roku 1918? Dlaczego nie włączono do tego jeszcze jednego arcyważnego zagadnienia, (które zamyka proces odzyskania niepodległości przez Polskę) kształtowania i wykuwania granic? Wszak dopiero rok 1921 kończy okres budowy (w sensie terytorialnym II RP).

Batalia o lektury, choć z politycznego punktu widzenia może się wydawać sprawą drugorzędną, tak naprawdę ma znaczenie zasadnicze. Jest to bowiem walka o „rząd dusz”, o świadomość społeczeństwa polskiego za kilka lat. Próba powstrzymania erozji myślenia w duchu poszanowania tego co polskie, tradycyjne, chrześcijańskie i uniwersalne przez ministra edukacji Romana Giertycha spotkała się z huraganowym atakiem mediów i innych ośrodków nastawionych indyferentnie albo wręcz niechętnie wobec polskiej tradycji, kultury i historii. Był to również dobry pretekst do ataku na cały rząd Jarosława Kaczyńskiego.