O inżynierach kosmopolitach

Nowa reforma edukacyjna wkroczyła już do podstawówek i gimnazjów. Za dwa lata obejmie licea. Zmieniono podstawy programowe w tym też z historii. Słowo „reforma” ma oznaczać ulepszenie, usprawnienie czegoś. Odnoszę jednak wrażenie, że w tym przypadku efekt (jak to w przypadku reformy widoczny z dużej perspektywy czasu) będzie odwrotny od oczekiwanego. Jaki cel przyświecał twórcom zmiany podstawy programowej z historii? Naturalnie polepszenie efektywności nauczania. Zdecydowano się na zakrojenie tematyki edukacji historycznej w gimnazjach do 1918r. Z zakresu historii powszechnej to „I wojna światowa i jej skutki” z historii Polski „ Sprawa polska w I wojnie światowej” Dlaczego przerwano edukację dotyczącą historii Polski na roku 1918? Dlaczego nie włączono do tego jeszcze jednego arcyważnego zagadnienia, (które zamyka proces odzyskania niepodległości przez Polskę) kształtowania i wykuwania granic? Wszak dopiero rok 1921 kończy okres budowy (w sensie terytorialnym II RP). Podejrzewam, niestety, że w sposób trochę mechaniczny odcięto historię nowożytną od najnowszej. No bo skoro przyjmuje się rok 1918 za koniec czasów nowożytnych to… No cóż, odcinać można wiele rzeczy, ale owo odcięcie zawsze powoduje nieodwracalne zmiany.

Na pytanie dlaczego tak zrobiono przedstawiciele ministerstwa edukacji podnosili fakt nieefektywnego kształcenia z zakresu historii najnowszej. To prawda, tematy związane z historią najnowszą wypadały zwykle w ostatnich miesiącach nauczania. Niektórzy mogli się nie wyrabiać z materiałem, choć to raczej kwestia organizacji pracy. Ale czy do tego trzeba było robić reformę? A czy nie prościej byłoby przydzielić choćby 0,5 godziny w ciągu roku szkolnego z tzw. godzin dyrektorskich?

Co natomiast na pewno przyniesie nowy model kształcenia? Ano, na pewno to, że duża grupa uczniów (poza bardzo nielicznymi, którzy w liceach zdecydują się na naukę historii w klasach II-III) usłyszy po raz ostatni w gimnazjum tematy typu: kształtowanie się nowoczesnego społeczeństwa przełomu XIX /XX wieku, powstania narodowe, okres rozbiorów etc. etc. etc. Mam świadomość, że potrzeba nam inżynierów. Ale mam też świadomość, że jeśli ten inżynier nie będzie znał, rozumiał (a co za tym idzie szanował!) dziejów własnego państwa, to nie będzie też miał moralnych rozterek, by swą wiedzę i doświadczenie spożytkować np., w którymś z krajów Unii Europejskiej, a nie nad Wisłą. Dostrzeżmy jednak jeden plus. Oto po odjęciu historii nowożytnej z gimnazjów, nauczyciele będą mogli „poszaleć” i swobodnie rozszerzać zagadnienia z historii nowożytnej (osobiście jestem jej miłośnikiem) bez strachu, że nie wyrobią się z materiałem nauczania. Ale… tu znowu się powtórzę. Wystarczyłoby dodatkowe 0,5 godziny w roku szkolnym z tzw. godzin dyrektorskich, a nie reforma systemu. W takim razie po co cała ta reforma?

Jeśli nie wiadomo o co chodzi, to chodzi o pieniądze!

Otóż, wprowadzenie reformy do liceów będzie się wiązać z kompletną przebudową sposobu kształcenia. Od II klasy uczniowie będą sami wybierali przedmioty, które potrzebne im będą do zdania matury. Edukacja pozostałych skończy się na etapie klasy pierwszej. I tu dochodzimy do sedna sprawy. Mniej godzin to niej pracy dla nauczycieli w liceach. Już wiadomo, o co chodzi? Niestety, chodzi oszczędności na nauczycielskich etatach.

Edukacja europejska!!!

Pani minister Katarzyna Hall użyła swojego czasu terminu „edukacja europejska”. Słowo edukacja rozumiem, nie bardzo natomiast rozumiem sens uzupeniajacegoten termin przymiotnika: „europejska”. Jak sądzę, chodzi chyba o poziom, bo przecież nie sensu przekazu kulturowego tego słowa. Wszak jeszcze przed wejściem Polski w struktury Unii Europejskiej w programach edukacyjnych bardzo mocno akcentowano (szczególnie w nauczaniu historii) nasz wkład w rozwój cywilizacji śródziemnomorskiej i związki z nią. A może chodzi o tzw. „europejskie standardy” ? Aa, to bardzo proszę. Wyposażenie sal lekcyjnych, nakłady na oświatę tak jak w Belgii, Francji. Bardzo bym chciał… Ale chyba najbardziej wszyscy nauczyciele chcieliby, żeby przymiotnik „europejska” na stałe dodano do słowa „pensja”!

Czy da się naprawić źle skonstruowany rower ?

Reforma ministra Handke z 1999 r. miała przebudować wszystko to co wniosła ze sobą spuścizna PRL-u. W jednym zgoda, PRL to okres, w którym oświata pełniąc funkcje ideologiczne zupełnie zatraciła swoją misję. Co gorsza. System ten spowodował zwichrowanie postawy patriotycznej i obywatelskiej. Wprowadzono więc nowy system edukacyjny. Skrócono podstawówkę, utworzono gimnazja a z liceów zabrano jeden rok nauki. Następnie zlikwidowano szkoły zawodowe. Na maturach matematyka wciąż była nieobowiązkowa. Efekty pojawiły się szybko. Problemy wychowawcze w gimnazjach, zbyt krótki czas na przygotowanie do matury, puste miejsca na politechnikach, brak wykwalifikowanych tokarzy, blacharzy itd. Ponadto ten system nie daje w moim przekonaniu miarodajnej ewaluacji dokonań na poszczególnych etapach kształcenia. Jak znaleźć błędy w kształceniu ucznia z I klasy liceum? W gimnazjach powiedzą, że to błędy z podstawówki, w podstawówkach, że w gimnazjach. Po prostu zamazano obraz etapów nauczania. Cel reformy był szczytny, chęci dobre. Jednakowoż dobrymi chęciami jest podobno wybrukowane… A może cały ten system jest wadliwy ? Czy da się naprawić źle skonstruowany rower ? Obawiam się jednak, że i reforma z 1999 r. i obecna reforma są siebie warte. „ Pałac wart Paca a Pac pałaca” Dokąd zmierzamy?

Krzysztof Szewczyk, nauczyciel historii w PG 5 i VII LO w Radomiu. Autor wielu projektów edukacji historycznej dla młodzieży szkół radomskich.