Czy czytaliście Państwo „Rok 1984” George’a Orwella? Z całą pewnością tak. Z tego choćby tylko powodu, że w wyniku ostatnich zmian w wykazie szkolnych lektur ta właśnie książka zastąpiła „Folwark zwierzęcy”. Dziwna futurystyczna wizja, prawda? Czy jednak tak daleka od naszej, bliskiej nam rzeczywistości ? Niech każdy sprawdzi to tak jak chce, a zapewne też jak umie i jak to czuje. Jeśli jednak nie chcecie pozostawać Orwellowskimi prolami, nauczycielami-prolami, z zaspokojonymi tylko podstawowymi potrzebami życiowymi przez wszechogarniające państwo, mającymi tylko posłusznie oraz mozolnie pracować i „się słuchać” władzy, pasywnymi, nie buntującymi się, ale też niezbyt uświadomionymi i skłonnymi do ryzyka. Stanowiącymi wprawdzie większość oświatowej społeczności, ale obawiającymi się, tak jak w książce, życiowej „ewaporacji”, co objawiało się nie tylko unicestwieniem, ale też wymazaniem z historii. Jeśli nie chcecie, no to posłuchajcie.

Jak doniosła ostatnio prasa („Dziennik. Gazeta Prawna” z 17 grudnia 2009 r.) w tworzonym właśnie przez resort edukacji nowym systemie Informacji Oświatowej (SIO) mają się znaleźć liczne informacje o wszystkich (!) uczniach. Dzieciach i młodzieży począwszy od przedszkola, a na klasach ponadgimnazjalnych skończywszy. Niebagatelna to liczba, bo sięgająca niemal 7 milionów młodych obywateli naszego kraju. Ta megabaza, do której informacji mają systematycznie dostarczać dyrektorzy szkół i przedszkoli, ma zawierać obok numeru PESEL uczniów, miejsca ich urodzenia oraz zamieszkania także dane, które określane bywają jako tzw. „wrażliwe”. Wśród nich orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznych o rodzaju przeprowadzanych tam badań (a więc dane o stanie zdrowia), a także promocji lub braku promocji do następnej klasy, korzystaniu z pomocy materialnej itd.

Wprawdzie Lilla Jaroń, wiceminister edukacji, zarzeka się, że informacje powyższe będą dobrze chronione, a resort nie będzie miał dostępu do materiałów spersonalizowanych, ale czy aby? Badania wskazują na fakt, że ponad 85% przypadków nieuprawnionego dostępu do podobnych danych dotyczy wewnętrznych użytkowników systemów informatycznych, a nie podstępnych hakerów. Jeden z ekspertów Instytutu Sobieskiego – Krzysztof Komorowski – jak donosi prasa stwierdza: „W Polsce to pewnie 95%, ponieważ żyjemy w kraju, w którym szczegóły śledztw, tajne nagrania, billingi itp. regularnie wyciekają poprzez osoby upoważnione do dostępu do nich”. Należy uświadomić sobie, że przede wszystkim dane te mają ogromną wartość rynkową, wszak młodzi ludzie są również potencjalnymi konsumentami. Konsumentami mającymi bardzo skonkretyzowane potrzeby. Jest to target wart zabiegów i starań o jego pozyskanie.

Jedyna nadzieja w Generalnym Inspektorze Danych Osobowych, no i oczywiście – jak to często bywało - w nauczycielach, którzy dostrzegają w tym realne zagrożenie dla wolności jednostki. Dostęp do bazy będzie miało zbyt dużo podmiotów, aby mogło to być bezpieczne, co naraża zawarte w niej dane na prawdopodobieństwo ingerencji oraz ujawnienia. Zapewnienia, że tak się stać nie może nie brzmią zbyt przekonująco, biorąc pod uwagę choćby fakt, że nie takie już informacje „wyciekały” i to z najwyższych gremiów rządowych. Świadczą o tym choćby ostatnie znane wszystkim fakty. Takie zbiegi okoliczności mogą mieć miejsce przecież także na znacznie niższych poziomach zarządzania drabiną oświatową. Wyobraźmy sobie chociażby duże zespoły szkół z rozległą liczbą uczniów obsługiwane przez niezbyt wykwalifikowanych i źle opłacanych administratorów systemów informatycznych, urzędników oświatowych, czy rządnych dodatkowych, choć nieuczciwych, zysków dyrektorów szkół lub przedszkoli. Wszak już zabezpieczenia wprowadzanych gdzieniegdzie tzw. e-dzienników nie okazywały się szczelne. Czy tworzenie tak rozbudowanej bazy danych jest naprawdę konieczne? Czy w sposób realny usprawni system zarządzania oświatą i czemu tak naprawdę ma służyć? Czy dobrze też będzie służyło edukacji i przede wszystkim uczniom oraz ich rodzicom?

Czy wreszcie – a może i dla wielu najważniejsze – koszt uruchomienia nowego sytemu SIO jest najpilniejszą potrzebą oświatową w dobie, gdy zaczyna brakować na najpilniejsze potrzeby? Oceńcie Państwo sami. Wielki Brat (Big Brother) już się zbliża, choć system ma być wprowadzany dopiero w roku 2012, a Orwellowski rok 1984 mam ponoć już za sobą.