Batalia o lektury, choć z politycznego punktu widzenia może się wydawać sprawą drugorzędną, tak naprawdę ma znaczenie zasadnicze. Jest to bowiem walka o „rząd dusz”, o świadomość społeczeństwa polskiego za kilka lat. Próba powstrzymania erozji myślenia w duchu poszanowania tego co polskie, tradycyjne, chrześcijańskie i uniwersalne przez ministra edukacji Romana Giertycha spotkała się z huraganowym atakiem mediów i innych ośrodków nastawionych indyferentnie albo wręcz niechętnie wobec polskiej tradycji, kultury i historii. Był to również dobry pretekst do ataku na cały rząd Jarosława Kaczyńskiego.

Atakowano poszerzenie kanonu za zwiększenie wyboru tekstów Sienkiewicza, za wprowadzenie utworu Zofii Kossak, za wycofanie Gombrowicza czy Kafki. Uzasadniano  protesty tym, że Sienkiewicz jest przestarzały, anachroniczny (podobnie jak w okresie stalinowskim), że lektury są zbyt obszerne a uczniowie nie lubią czytać (sic!), że nowe teksty nic nie wnoszą, a zestaw lektur szkolnych jest przeładowany, uczniowie nie rozumieją Mickiewicza czy Norwida. I tak dalej… Rozumieją za to – podobno - Gombrowicza i Witkacego. I  Sosnowskiego czy Świetlickiego.

Narzędziem wymuszenia na polonistach przeorientowania się na „nowe” ma być system egzaminów zewnętrznych, zwłaszcza matura. Uczniowie nie będą musieli „obawiać się” Mickiewicza, Prusa czy Żeromskiego, a uwagę powinni skupić na autorach, których teksty z większym prawdopodobieństwem mogą pojawić się na egzaminie pisemnym. Zatem i nauczyciel powinien swoją energię i czas zajęć przeznaczony w cyklu kształcenia przeznaczyć na „pożyteczniejszych” z punktu widzenia efektywności zdawania egzaminu pisarzy. 

Istotnym elementem indoktrynacji może być także dobór tekstu do egzaminu z tak zwanego „czytania ze zrozumieniem”. Zdarzały się już teksty wyraźnie wychylone ideologicznie „we właściwą stronę”, w których abiturient czytał komentarze o tolerancji, ksenofobii i tym podobnych poprawnie politycznie ujętych problemach. Gdy zdamy sobie sprawę z tego, że intensywność skupiania uwagi przez ucznia i gotowość do zapamiętania i zrozumienia terminów (już wcześniej ideologicznie urobionych) w sytuacji egzaminu jest znacznie podwyższona, to skonstatujemy, że egzamin oprócz sprawdzenia umiejętności czytania spełnia jeszcze inną rolę. Wdrukowuje w świadomość abiturienta określony zestaw pojęć wraz ze sposobem ich rozumienia według założonego paradygmatu.a 

Co zatem należy zrobić? Przede wszystkim nie pozbawiać szkolnego kanonu lektur jego waloru wychowawczego. Przecież na przykład powieść Nad Niemnem nie tylko wskazuje moralne obowiązki Polaków wobec przeszłości, ale uczy także szlachetnego współżycia z ludźmi, szacunku dla pracy, otwartości i przełamywania stereotypów opartych na fałszywych przesłankach. Po wtóre lektura ma uczyć języka pięknego i szlachetnego, którego źródłem jest polska i europejska klasyka literacka (powieści Sienkiewicza, poezja Herberta, czy Odyseja albo dramaty Sofoklesa). Po trzecie zestaw lektur nie powinien być obciążany balastem tekstów o wątpliwej wartości edukacyjnej (Harry Potter w gimnazjum). Zestawy egzaminacyjne tekstów lub ich fragmentów powinny natomiast być pozbawione nacechowania stricte ideologicznego. Ich istotnym zadaniem jest bowiem sprawdzenie, znajomości ważnych kulturowo, literacko historycznie i edukacyjnie utworów, ocena  umiejętności ich komentowania i ocena sprawności językowej.