27 maja w czasie wizyty w Ministerstwie Edukacji Narodowej ministrów do spraw oświaty landów Republiki Federalnej Niemiec, omówiono kwestie związane ze wspólnym polsko - niemieckim podręcznikiem do nauki historii. Wizyta została zorganizowana we współpracy z polskim Ministerstwem Spraw Zagranicznych. W czasie spotkania minister Henry Tesch powiedział, że wydanie wspólnego podręcznika ma dla strony niemieckiej znaczenie szczególne: „To jest olbrzymia szansa dla naszych krajów i dla naszych uczniów. Możemy stworzyć pewne podwaliny, pewną podstawę, która pomoże uczniom zajmować się problemami naszej wspólnej historii. Musi nam się po prostu udać to, abyśmy nawzajem więcej o sobie wiedzieli i żeby ta wiedza była lepsza”.  Polski wiceminister edukacji narodowej K. Stanowski powiedział, że już w 2011 roku powinien ukazać się pierwszy z trzech tomów podręcznika (dla gimnazjum), obejmujący okres od wczesnego średniowiecza do wczesnej nowożytności.

Problem wspólnego podręcznika polsko – niemieckiego do nauki historii, polega jednak na tym, do czego zresztą przyznają  się dziś obie strony, że każdy z nich powinna pozbawić się „stereotypowych prezentacji kraju sąsiada“  (Michael Müller - niemiecki koordynator prac nad podręcznikiem), czemu wtóruje również K. Stanowski: „Różnić nas może interpretacja i kwestia znaczenia tych faktów dla jednego czy drugiego narodu, a nie to, czy coś się wydarzyło, czy też nie“. Co więcej, K. Stanowski - minister zajmujący się edukacją narodową,  ogranicza już dziś dyskusję nad podręcznikiem, oddając całą jego zawartość jedynie historykom: „ Ani politycy polscy ani niemieccy nie powinni ingerować w treść tego podręcznika. Pozwólmy to zrobić historykom, są fachowcami“ ( www.dw-world.de/dw/article/0,,3245872,00.html).

Jak trudny pozostaje problem interpretacji historii, bedącej przecież częścią świadomości obu narodów, świadczy wypowiedź prof. Robert Traba (przewodniczący komisji podręcznikowej oraz polski koordynator prac nad książką): „Istotna jest różnica stanu wiedzy i pewnej świadomości historycznej w Polsce i Niemczech, ona jest inna. To się odzwierciedla też w pewnym innym rodzaju znaków, symboli, za pomocą których definiuje się zjawiska historyczne. Najbardziej znana rzecz to chyba sprawa wypędzeń. W Niemczech mówi się tylko o wypędzeniu, po polsku wywołuje to mnóstwo kontrowersji, bo używa się na to różnych określeń. Kiedyś zaproponowaliśmy w komisji pewne rozwiązanie, mówiąc o przymusowej emigracji, o przymusowych wysiedleniach - tego nie można zamykać tylko w jednym pojęcii “.

Polsko - niemiecki podręcznik nauki historii wzorowany ma być również na podobnym projekcie francusko – niemieckim, napisanym niedawno przez historyków francuskich i niemieckich. Niestety i tu widać, jak podręcznik niemiecko - francuski przedstawia w nieobiektywnym świetle Polskę, a dzieje Europy prawie wyłącznie jako historię Francji i Niemiec. Mówił o tym niedawno prof. Wojciech Roszkowski i jego brytyjski kolega Christopher Beazley. Wydany w 2008r. dwutomowy podręcznik dla szkół średnich „Histoire/Geschichte” obejmuje okres od kongresu wiedeńskiego w 1815 r. do dziś. Wbrew podtytułowi podręcznik nie dotyczy historii „Europy i świata”, lecz w ogromnej przewadze Francji i Niemiec. W pierwszym tomie 63 proc. treści dotyczy dwóch krajów, w drugim 47 proc. Autorzy traktują również religię jako problem wręcz do rozwiązania. Zupełnie nie rozróżniają patriotyzmu i nacjonalizmu oraz całkowicie ignorują dzieje USA w XIX w. oraz ich udział w I wojnie światowej. W negatywnym świetle autorzy przedstawili też Polskę, podkreślając choćby, że część obozów koncentracyjnych była na terytorium naszego kraju, ale już nie podali takiej informacji w przypadku obozów w Austrii. Pomniejszyli również rolę „Solidarności” w Polsce, która została wspomniana tylko raz, i to bez związku z upadkiem komunizmu.  

W kontekście „napisanej już historii” przez autorów francusko – niemieckich, wypada jednak bliżej i ostrożniej przyglądać się, „pisaniu historii” przez polsko – niemieckich autorów (nawet wbrew próbie pana ministra K. Stanowskiego, ograniczenia dyskusji i zamykania ust polityków, a przede wszystkim najbardziej zainteresowanych problemem – RODZICÓW). Wygląda niestety na to, że zgodnie z planami MEN polscy uczniowie, otrzymają w 2011r. świadomie „zaciemnioną” historię obu narodów i Europy.

Na koniec raz jeszcze warto wrócić do spotkania (27 maja) w MEN ministrów oświaty Republiki Federalnej Niemiec, podczas którego omawiano również zagadnienia związane z nauczaniem języka niemieckiego jako obcego w polskim systemie edukacji oraz edukacją mniejszości niemieckiej w Polsce zagadnienia związane z nauczaniem języka niemieckiego jako obcego w polskim systemie edukacji oraz edukacją mniejszości niemieckiej w Polsce (oficjalny komunikat na www.men.gov.pl). Niestety nie wiemy, czy z równie wielką determinacją MEN upomniało się o realizację zapisów dotyczących nauczania języka polskiego przez stronę niemiecką, wynikających z traktatu polsko - niemieckiego z dnia 17 czerwca 1991 roku o dobrosąsiedzkich stosunkach i wzajemnej współpracy^[1]. Czy aby i tak nie będzie podobnie, ze wspólnym polsko – niemieckim podręcznikiem nauki historii …? A może za jakiś czas historia Europy będzie już tylko widzianą oczyma Niemców …?^[2]