Sławomir Adamiec: Perspektywy oświaty polskiej poza granicami kraju

Niedziela, 01 Marzec 2009 11:31

W naszym myśleniu o przyszłości polskiej edukacji i trosce o wychowanie młodego pokolenia Polaków, pamiętać musimy, że współczesny szybki rozwój relacji międzyludzkich i międzynarodowych w wymiarze europejskim i globalnym, wymaga aktywnej - obecności polskiej edukacji w UE i świecie, co przyczyniać się będzie do wzrostu mobilności młodego pokolenia Polaków na europejskim rynku edukacji, szkolnictwa wyższego, nauki, kultury i pracy oraz możliwości wpływania dobrze uformowanej i wykształconej młodej inteligencji polskiej na kulturę europejską.

Oznacza to również, że musimy zadać sobie pytanie i zadanie, jak przygotować polską młodzież uczącą się i wychowującą w kraju i poza granicami, aby nie zagubiła w globalnym przemieszaniu kultur i ludzi; wartości, którymi są prawość, sprawiedliwość, patriotyzm czy poszanowanie dla duchowej spuścizny narodu. Szkoła zatem, obok rodziny musi przekazywać myślenie życia we wspólnocie narodowej zarówno w sferze wiedzy, ale i przeżywania. I oczywiście należy jasno mówić, że taka postawa nie ma nic z myśleniem z zaścianka, lecz bardzo wyraźnie wskazywać, że w dzisiejszej Europie i świecie, nie ma innych kultur niż kultury narodowe. Dopiero to zróżnicowanie jest wielkim bogactwem i siłę Europy. Budując więc przyszłość Polski i jej kulturę duchową i materialną, musimy towarzyszyć młodzieży, umacniając jej tożsamość, co umacnia także Europę.

Powinniśmy również, jak najpełniej zadbać o obecność języka polskiego w szkołach innych państw europejskich, do czego mamy pełne prawo zgodnie z międzynarodowymi umowami dwustronnymi[i] i z DYREKTYWĄ RADY z dnia 25 lipca 1977 r., w której mówi się, że młodzież przyjeżdżająca z innego kraju wspólnoty, ma prawo uczyć się w ramach systemu edukacji funkcjonującego w kraju pobytu, z zachowaniem nauczania języka i kultury ojczystego kraju[ii]. Nasze rozwiązania muszą doprowadzić również do uregulowania statusu nauczycieli polskich uczących w ośrodkach polonijnych, o co bardzo te środowiska zabiegają od lat, nadając im prawo do awansu zawodowego i zaliczania czasu pracy w zawodzie, na takich samych zasadach, jakie mają nauczyciele pracujący w szkołach na terenie Polski.

Jest również koniecznością stworzenie systemu wsparcia organizacyjnego i finansowego dla oświaty poza granicami POLSKI, co będzie wypełnieniem obietnic składanych przez kolejne rządy w Polsce, środowiskom polonijnym i Polakom mieszkającym poza granicami Polski. Oznacza to konieczność stworzenie m.in. systemu szkół sobotnio – niedzielnych pod opieką państwa polskiego, z historią, geografią, językiem polskim i religią (etyką) oraz możliwością zdawania polskiej matury dla uczniów tych jednostek, w kraju (na koszt państwa polskiego przyjazd i pobyt w okresie matury) lub w specjalnie przygotowanych punktach przez CKE i Ambasady RP. Dziś dziesiątki szkół prowadzonych przez środowiska polonijne, Polskie Misje Katolickie, zarówno we Francji, Wielkiej Brytanii, Irlandii, Niemczech jak i innych krajach Europy Zachodniej, pozbawionych jest takiej pomocy organizacyjnej, merytorycznej i finansowej ze strony państwa polskiego.

Ustawa o systemie oświaty dziś nie tylko pozwala, ale również zobowiązuje państwo polskie do udzielania takiej pomocy w myśl; „art. 22 ust. 1 pkt 3a mówiącego o „warunkach i sposobie wspomagania wśród Polonii i Polaków zamieszkałych za granicą oraz dzieci pracowników migrujących[iii] oraz art. 94 ust. 1, który mówi, że „Kształcenie uczniów oraz doskonalenie nauczycieli może odbywać się za granicą, na podstawie umów międzynarodowych, porozumień o współpracy bezpośredniej zawieranych przez szkoły, organy prowadzące szkoły, jednostki samorządu terytorialnego, organy administracji rządowej, zakłady kształcenia nauczycieli i placówki doskonalenia”.

Na koniec warto, abyśmy wszyscy uświadomili sobie kardynalną zasadę państwa prawa, którym Polska winna być dla wszystkich swoich obywateli, zarówno mieszkających w kraju jak i poza nim. Złożonych obietnic i zasad prawnych należy dotrzymywać, bez względu na to, jakie ugrupowanie polityczne sprawuje aktualnie władzę. A my powagą Sejmu RP, obiecaliśmy taką pomoc Polakom mieszkającym poza granicami w czasie III Zjazdu Polonii i Polaków z Zagranicy we wrześniu 2007 roku.

Sławomir ADAMIEC był dyrektorem Departamentu Współpracy Międzynarodowej w MEN w okresie rządu premiera J. Kaczyńskiego. Obecnie zastępca dyrektora Radomskiego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli.

[1] Zob. również: Piotr Małoszewski, Stan nauczania języka polskiego w Niemczech w świetle zapisów Traktatu Polsko-Niemieckiego z 17 czerwca 1991 roku; http://www.polskaedukacja.pl/index.php/za-granic.html

[2] DYREKTYWA RADY z dnia 25 lipca 1977 r., w sprawie kształcenia dzieci pracowników migrujących, 77/486/EWG, (Dz.U.UE L z dnia 6 sierpnia 1977 r.). Art. 3: „Państwa Członkowskie, zgodnie z ich sytuacją krajową oraz systemem prawnym oraz we współpracy z państwami pochodzenia, podejmują odpowiednie środki w celu wspierania, w koordynacji z regularnym kształceniem, nauczania języka ojczystego oraz kultury kraju pochodzenia dla dzieci, określonych w art. 1.” (dzieci, które według prawa państwa przyjmującego objęte są obowiązkiem szkolnym, i które pozostają na utrzymaniu pracownika będącego obywatelem innego Państwa Członkowskiego, jeżeli mieszkają na stałe na terytorium Państwa Członkowskiego, w którym dany obywatel wykonuje lub wykonywał pracę najemną)

[3] Art. 22 znowelizowanej Ustawy o systemie oświaty:a) w ust. 1 pkt 3a otrzymuje brzmienie:„3a) warunki i sposób wspomagania wśród Polonii i Polaków zamieszkałych za granicą oraz dzieci pracowników migrujących nauczania języka polskiego, historii, geografii, kultury polskiej oraz innych przedmiotów nauczanych w języku polskim w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw lub nauczanych w innych formach przez organizacje społeczne zarejestrowane za granicą, uwzględniając w szczególności:a) kierowanie nauczycieli do pracy za granicą,b) przekazywanie niezbędnych podręczników i pomocy dydaktycznych służących temu nauczaniu,c) organizowanie w kraju i za granicą doskonalenia zawodowego nauczycieli prowadzących nauczanie języka polskiego, historii, geografii, kultury polskiej oraz innych przedmiotów nauczanych w języku polskim za granicą,d) organizowanie kolonii i innych form letniego wypoczynku dzieci i młodzieży polonijnej;”

Dodaj komentarz

yvComment v.1.20.0

Twoje imię:
Komentarz: